زندگینامه

حَنظلة ‌بن ابی‌عامر، معروف به غسیل الملائکه، از اصحاب پیامبر اکرم و از شهدای جنگ اُحُد. حنظله از تیره بنوعمروبن عوف از قبیله اَوْس  و فرزند ابوعامر عَبدعَمرِوبن صیفی، از شخصیتهای مهم روزگار جاهلیت، بود. وی و عبداللّه‌بن عبداللّه اُبَیّ چندی پس از مسلمان شدن، از پیامبر اجازه خواستند تا پدرانشان را بکشند، اما پیامبر آنان را از این کار منع کرد . سبب این بود که ابوعامر و عبداللّه‌بن ابیّ، منافق مشهور صدر اسلام، پس از هجرت پیامبر اکرم به مدینه، به پیامبر حسادت ورزیدند. عبداللّه‌بن ابیّ نفاق ورزید و در مدینه ماند، اما ابوعامر به همراه عده‌ای از جوانان اَوس به مکه نزد قریشیان رفت .براساس منابع، حنظله که تازه ازدواج کرده بود، با اجازه پیامبر اکرم، شبِ پیش از جنگ احد در کنار همسرش ماند و صبح روز نبرد، عازمِ میدان شد. پیش از عزیمت حنظله به میدان نبرد، همسرش جمیله، دختر عبداللّه‌بن اُبَیّ ، بنابر خوابی که در آن شب دیده و آن را به شهادت شوهرش تعبیر کرده بود (واقدی، همانجا)، چهار تن از خویشانش را به شهادت گرفت که آن شب را با حنظله گذرانده است، زیرا می‌ترسید بر سر فرزندی که ممکن بود از این وصلت به‌وجود آید نزاعی دربگیرد . حنظله در میدان جنگ بر ابوسفیان چیره شد و خواست سرِ وی را از تنش جدا سازد، اما شَدّادبن اسودبن شعوب، حنظله را به قتل رساند. در این هنگام پیامبر اکرم فرمودند: «فرشتگان او را غسل می‌دهند» . از آن پس، حنظله به غسیل‌الملائکه و فرزندانش به بَنوغسیل الملائکه مشهور شدند .کشته شدن حنظله در جنگ احد چنان مهم تلقی شد که مشرکان قریش، خاصه ابوسفیان، درباره آن اشعار و رجزهایی سرودند ، از آن جمله رجزِ معروف «حنظلةٌ بحنظلةٍ» بود که ابوسفیان به تلافی شکست بدر و کشته شدنِ فرزندش، حنظله، سرود . پس از خاتمه جنگ، شایع شد که پیامبر کشته شده است. ابوسفیان و ابوعامر به دنبالِ پیکر پیامبر می‌گشتند که به جسد حنظله برخوردند، ابوعامر پس از دیدن پیکر فرزندش، ضمن خواندن مرثیه برای او، گفت او برای من از تمامی کشته‌شدگان احد گرامی‌تر است . قریشیان، به درخواست ابوعامر، از مُثله کردن حنظله خودداری کردند.حنظله از افرادی بود که اَوسیان پیوسته به وجود او در برابر خزرجیان مباهات می‌کردند. رامیار نام حنظله را در زمره کاتبان وحی آورده است.ابوعامر، پدر حنظله، که بزرگ قبیله اَوس بود  در روزگار جاهلیت رهبانیت می‌ورزید و از قیامت و دین حنیف سخن می‌گفت و به «راهب» شهرت داشت . وی همچنین واجدِ دانشِ اهل کتاب بود. به نوشته بلاذری ، وی که سودای پیامبری در سر داشت، پس از گفتگویی طولانی با پیامبراکرم به‌رغم ادعای حنیفیّت، از سوی پیامبر فاسق خوانده شد . ابوعامر پس از این گفتگو به خشم آمد و همراه 65 تن به قریش پیوست و در آنجا به تحریک مشرکان قریش و یهودیان و انصار مدینه بر ضد پیامبر پرداخت . وی در جنگ بَدر با مشرکان قریش همراهی نکرد، ولی در غزوه احد نخستین کسی بود که جنگ را آغاز کرد (واقدی، ج 1، ص 223)، و حتی گودالهایی بر سر راه مسلمانان حفر کرد که از قضا یکی از مشرکان که قصد کشتن پیامبر را داشت در یکی از آنها افتاد و مسلمانان او را به قتل رساندند (همان، ج 1، ص 252). ابوعامر بعد از فتح مکه به طائف گریخت و پس از مسلمان شدن مردم طائف، سرانجام به شام رفت. ظاهراً در آنجا بود که وی به فکر گردآوری سلاح و سپاه برای حمله به مدینه افتاد، اما در همانجا، در سال نهم یا دهم هجری، از دنیا رفت (ابن‌هشام، ج 2، ص 424؛ طبری، سلسله 1، ص1740؛ ابن‌اثیر، اسدالغابة، همانجا).مسجد معروف به مسجد ضرار ــکه طبق آیه 107 سوره توبه، پیامبر اکرم مأمور تخریب آن شدــ به تحریک ابوعامر ساخته شده بود، تا پس از پیروزی بر پیامبراکرم، وی در آنجا برایشان سخنرانی کند و حتی براساس منابع، منظور قرآن از عبارت «وَ اِرصاداً لِمَنْ حارَبَ اللّهَ و رَسولَهُ» در این آیه ابوعامر بوده است (برای نمونه رجوع کنید به واقدی، ج 3، ص 1073؛ بلاذری، ج 1، ص 329ـ330). به نوشته مقریزی (همانجا)،ابوعامر مصمم شده بود قبر آمنه، مادر پیامبراکرم، را بشکافد، اما به خواست خدا از این کار بازماند.فرزندِ حنظله (عبداللّه، کنیه‌اش ابوعبدالرحمان و به قولی ابوبکر)، که از صغارِ صحابه پیامبر اکرم محسوب می‌شد (رجوع کنید به ذهبی، حوادث و وفیات 61ـ80ه ، ص 144)، نُه ماه بعد از شهادت حنظله و واقعه احد متولد شد. او بعدها به عنوان مردی صالح، با فضیلت، بزرگوار و عابد وصف شده است (ابن‌اثیر، الکامل، ج4، ص103) که از شدت تواضع همواره چشم بر زمین می‌دوخت (ابن‌سعد، ج 5، ص 67). آنچه وی را در تاریخ اسلام مشهور کرده است، به غیر از فرزند حنظله بودن، رهبری وی در ماجرای حَرّه است

خاطرات

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

کُتُب ، فیلم و مستندات

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

وصیت نامه

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

اهداف و سلوک

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................